De Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam (IABR) is een internationale Biënnale gericht op stedelijk onderzoek en opgericht in 2001 in de overtuiging dat architectuur van publiek belang is. Het is een internationaal evenement met tentoonstellingen, conferenties, lezingen en andere activiteiten gewijd aan thema's op het gebied van architectuur en stedenbouw.

De vierde editie van de Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam staat in het teken van de Open City. Daarmee wordt een stad bedoeld die divers, levendig en sociaal duurzaam is en waar mensen zich cultureel, sociaal en economisch op een productieve manier tot elkaar kunnen verhouden.
Met het thema Open City: Designing Coexistence stelt de 4e IABR dus met name de sociale cohesie in onze steden aan de orde: hoe kunnen architecten en stedenbouwers concrete bijdragen leveren aan de duurzame kwaliteit van de stedelijke omgeving.

De hoofdtentoonstelling van de 4e Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam, Open City: Designing Coexistence, wordt gepresenteerd in het Nederlands Architectuurinstituut. Met een nieuwe, directe verbinding tussen de straat en de grootste tentoonstellingszaal opent het gebouw zich letterlijk naar de stad Rotterdam. Bezoekers komen binnen in een dynamisch publiek Forum. Daar bevindt zich een grootschalig doorloopmodel van de Open City, waar inleidende tentoonstellingen en publieksactiviteiten plaatsvinden. Vanuit het Forum heeft de bezoeker toegang tot zes subtentoonstellingen (Maakbaarheid, Refuge, Reciprocity, Community, Squat, Collective).

Van 7 tot 11 oktober staat Community centraal in het Event Program

Community. The American Way of Living. Weinig samenlevingen lijken zo gesegregeerd, zo weinig open te zijn als de Amerikaanse. Zeker in Suburbia. Maar wie nauwkeuriger kijkt, ziet juist daar kenmerken van de Open City op plaatsen zoals winkelcentra, parkeerplaatsen, kerken en sportvelden, die in tegenstelling tot wat altijd gedacht is, integratiebevorderend blijken te werken. De tentoonstelling Community is opgezet als een woordenboek, bestaande uit 101 ‘wapens’ die architecten, projectontwikkelaars, stedenbouwkundigen, politici en actiegroepen kunnen inzetten tegen of voor de Open City. De 101 ‘wapens’ zijn verzameld in The Arsenal of Exclusion/Inclusion. De bezoeker kan ze allemaal bestuderen in alfabetische volgorde of kiezen uit vijf thematische tours.

Van 21 tot 25 oktober 2009 staat Maakbaarheid centraal in het Event Program

Maakbaarheid. De her-uitvinding van het stedelijk project in Rotterdam: op zoek naar een nieuwe geloofwaardigheid voor architectuur en stedenbouw na de kredietcrisis van 2008.
De paradox van Rotterdam is dat de stadsbestuurders altijd heel goed hebben gemeend te weten wat de stad zou moeten zijn, maar niet wat hun stad eigenlijk is. Wie niet weet wie hij is, kan niet weten wat hij wil worden. Maakbaarheid is een polemische visie op de stad Rotterdam in drie delen. In het manifest Make No Big Plans betoogt Crimson dat het nu niet de tijd is van De Grote Oplossing, maar die van het architectonisch ingrijpen op een schaal waarbij het overzicht behouden blijft. De film Story of an Open City laat zien hoe de tijdgeest in drie fases zijn stempel heeft gedrukt op de opbouw van de stad. En met Facts on the Ground tenslotte, wil Crimson op pragmatische wijze het debat over maakbaarheid
op gang brengen. Op negen plekken in Rotterdam zijn projecten aangepakt die bij elkaar een reparatiesetje vormen voor de versnipperde stad.

Van 11 tot 15 november staat Collective centraal in het Event Program

Collective. Architectuur en Massaproductie. In de Sovjet Unie zijn tussen 1956 en 1989 vijftig miljoen standaard appartementen verrezen in wijken die Microrayons worden genoemd. Na de instorting van het socialistische regime kampen die eenvormige wijken met een crisis in de openbare ruimte waarvoor niemand meer verantwoordelijkheid neemt. Toch hoeven we niet bang te zijn voor massaproductie in de architectuur betoogt Collective. De tentoonstelling is een pleidooi voor de combinatie van het goede van massaproductie met het ‘westerse’ kavelontwerp. De essentie van de oplossing die Collective voorstelt is dat kavels weliswaar als geheel kunnen worden ontworpen, maar dat voor de grootte van de kavels een standaard wordt ontwikkeld. Net zoals er bijvoorbeeld bij schoenen sprake is van een standaard voor schoenmaten. Een dergelijke aanpak zal leiden tot een toename van variatie en niet tot uniformiteit, en dat komt ook de openbare ruimte ten goede.

Van 25 tot 29 november staat Reciprocity centraal in het Event Program

Reciprocity. Stedelijke Ruilstrategieën in Jakarta. In ontwikkelingslanden is de ruilhandel vaak belangrijker dan de officiële economie. Het belang van die informele structuur zal de komende jaren nog verder toenemen omdat de steden juist in de arme landen explosief groeien. Reciprocity onderzoekt in Jakarta hoe het systeem van uitruil en wederdiensten van invloed is op de infrastructuur en de vitaliteit van de stad. De Indonesische hoofdstad is een rijk en zeer complex voorbeeld van dit stedelijke ruilverkeer. Een groot deel van de bevolking ontvangt er zijn loon in natura of creëert zelf een alternatieve vorm van vraag en aanbod.

Van 16 tot 19 december staat Squat centraal in het Event Program

Squat. De Informele Stad in Ontwikkeling. Wereldwijd leven meer dan een miljard mensen in sloppenwijken, gammele hutten, kraakpanden, tenten en kartonnen dozen, en opgegeven flatgebouwen. Deze zogenaamde informele steden zijn bijzonder gevarieerd, leveren zeer specifieke uitdagingen en hun aantal groeit nog steeds. Hoe kunnen architecten en stedenbouwkundigen bijdragen aan een sociaal en ecologisch duurzame ontwikkeling van deze stedelijke gebieden? De expositie Squat heeft twee hoofdthema’s. Constructie van Kennis is gecentreerd rondom urbaninform.net, een
internetplatform dat informele stadsbewoners kunnen gebruiken om onderling ervaringen en oplossingen uit te wisselen. Bij Constructie van de Stad ligt het accent op projecten in twee
grote agglomeraties: Kotebe Hanna Mariam in Addis Abeba, de hoofdstad van Ethiopië; en Paraisópolis, met zijn 60.000 inwoners een van de grootste informele nederzettingen in de Braziliaanse metropool São Paulo.

>> 4e Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam
Open City: Designing Coexistence
24 september 2009 - 10 januari 2010

Open City: Designing Coexistence
Kees Christiaanse, Tim Rieniets, Jennifer Sigler
Deze omvangrijke publicatie gaat dieper in op de rol die architectuur en stedenbouw kunnen spelen om een stad leefbaarder te maken. Voor het eerst in de geschiedenis woont meer dan de helft van de wereldbevolking in steden, en de trek naar de stad gaat nog steeds door. De uitdijende stad, waar steeds verscheidener groepen mensen wonen, heeft architectonische structuren nodig waardoor mensen prettig kunnen samenleven.
In het eerste deel (Dimensies) van ‘Open City’ brengen niet alleen stadsontwerpers, maar ook sociologen, etnografen, geografen, juristen, historici en economen verschillende dimensies van de open stad in kaart, en inventariseren de bedreigingen die er voor de open stad zijn. Onder hen ook filosoof Peter Sloterdijk van wie voor het eerst een essay in het Engels verschijnt.
Het tweede deel (Situaties) van het boek presenteert ontwerpen van architecten, planologen en activisten voor een open stad die ook werkelijk zijn uitgevoerd.
Kortom, een boek boordevol ideeën, bevindingen, conclusies, argumenten en statements waar nog lang over nagepraat zal worden.

Paperback / 416 pagina's / tekst Engels / september 2009

Bij NAi Boekverkopers/Booksellers voor € 42,50
> Bestel

Dood en leven van grote Amerikaanse steden
Jane Jacobs, vertaald door Maarten Polman
Een van de meest invloedrijke boeken in de geschiedenis van de stadsplanning is ‘The Death and Life of Great American Cities’ van de New Yorkse publiciste Jane Jacobs. In september verschijnt, bijna 50 jaar na de eerste druk, de eerste Nederlandse vertaling van dit beroemde boek. Jacobs houdt van zinderende grote steden, met wijken als de Jordaan, de Marollen en Montmartre. Ze pleit voor een dynamische en levendige stad, waar mensen door elkaar wonen, werken, winkelen, spelen, en die zo een bron van inspiratie is voor iedereen: “The Death and Life of Great American
Cities is een ode aan de metropool.” (NRC). Jacobs trekt van leer tegen de modernistische stedenbouw: wonen in grote flats in het groen, winkelen in winkelcentra en werken op bedrijventerreinen. Het richt de grote steden te gronde, vindt Jacobs. Wellicht heeft de titel van het boek menig Europeaan op het verkeerde been gezet; toch is ‘Dood en leven van grote Amerikaanse steden’ net zo van toepassing op New York als op Brussel, de Randstad, Rome en Parijs.

Paperback / 456 pagina's / tekst Nederlands / oktober 2009
Orginele Engelse editie is ook nog beschikbaar

Bij NAi Boekverkopers/Booksellers voor € 24,50
> Bestel

De levende stad. Over de hedendaagse betekenis van Jane Jacobs
Simon Franke, Gert-Jan Hospers
Zonder ‘The Death and Life of Great American Cities’ (1961) van Jane Jacobs was de twintigste eeuw een andere geweest, schreef architectuurcriticus Bernard Hulsman in 1998. In de essay-bundel ‘De levende stad’ nemen invloedrijke architecten, stedenbouwers, sociale wetenschappers en economen de standpunten van Jacobs onder de loep en vragen zich af wat hun betekenis is voor de Nederlandse stad van de eenentwintigste eeuw. Jacobs pleit voor wonen, werken en winkelen in één buurt, voor kleine huizenblokken, voor oude en nieuwe gebouwen door elkaar, en alles dicht op elkaar. Is haar beeld, stammend uit de jaren zestig, niet wat te romantisch en gelden haar ideeën nog wel voor de moderne suburbane bewoner die razendsnel zijn.

Paperback / 144 pagina's / tekst Nederlands / oktober 2009

Bij NAi Boekverkopers/Booksellers voor € 19,50
> Bestel

De gids 2009/06: De grenzeloze stad
Het leven speelt zich tegenwoordig af in de stad. Elk leven is uiteindelijk een stedelijk leven. Dat geldt ook voor wat nog hardnekkig ‘het platteland’ wordt genoemd. Het echte, landelijke platteland bestaat niet meer; het platteland laat zich opvatten als stedelijkheid in groen gevat. Wat de stad behelst, en hoe omvattend de stad is, dringt vaak pas in het buitenland tot ons door. In Los Angeles, Londen, Caïro, Athene, Kuala Lumpur of Bangkok bezien we het stedelijk landschap ineens met een frisse blik. De ware aard van de stedelijkheid in éígen land volledig onder ogen te komen, blijkt lastiger. We blijven hangen in oude begrippen, we zien alleen waarmee we vertrouwd zijn, niet hoe de stad als een schimmelachtig verschijnsel, alle kanten uit groeiend, zonder grens en zonder kern, inmiddels het hele land overwoekert.
Dit themanummer van De Gids vat de stad heel algemeen op als een stelsel van strategieën, dat het samenleven tussen zeer verschillende bevolkingsgroepen faciliteert, mogelijk maakt, tot stand brengt. De Gids-redactie is een associatie aangegaan met de Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam, die de ‘open stad’ dit jaar als thema heeft, en plaatst een vertaling van het essay dat architect en curator Kees Christiaanse voor het boek bij de Biënnale schreef (Open City: Designing Coexistence) en er zijn foto’s van fotograaf Bas Princen en verhalen, essays en gedichten waarin op heel verschillende wijze, even heterogeen en veelkleurig als de stad zelf, deze geactualiseerde stedelijkheid figureert, in binnen- én buitenland.

Paperback / 120 pagina's / tekst Nederlands / september 2009

Bij NAi Boekverkopers/Booksellers voor € 9,50
> Bestel

De Dichter des Vaderlands Ramsey Nasr schreef ter gelegenheid van de opening van de 4e Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam het gedicht 'mi have een droom' over zijn geboortestad Rotterdam, die vanwege haar haven, haar geschiedenis en bevolkingssamenstelling de meest open stad van Nederland is.
Het gedicht 'mi have een droom' is opgenomen in dit nummer van de gids.Bekijk en hoor de voordracht van mi have een droom ook op nrc.tv.